Xẹp đốt sống lưng là tình trạng suy giảm cấu trúc đốt sống, khiến chúng bị lún hoặc xẹp xuống, gây đau đớn và ảnh hưởng đến khả năng vận động. Nếu không được điều trị kịp thời, xẹp đốt sống có thể dẫn đến biến dạng cột sống và chèn ép dây thần kinh.
Xẹp đốt sống lưng là gì?
Xẹp đốt sống lưng là tình trạng một hoặc nhiều đốt sống bị sụp xuống, mất chiều cao bình thường do tác động của lực hoặc bệnh lý. Điều này có thể gây đau đớn, giảm khả năng vận động và làm biến dạng cột sống. Xẹp đốt sống thường gặp ở người cao tuổi, đặc biệt là những người bị loãng xương, nhưng cũng có thể xảy ra ở người trẻ do chấn thương hoặc các bệnh lý về cột sống.
Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy, việc hiểu rõ nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết sẽ giúp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.
Nguyên nhân gây xẹp đốt sống lưng
Xẹp đốt sống lưng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm chấn thương, loãng xương và các bệnh lý cột sống. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng và ngăn ngừa tái phát.
Chấn thương
Các tác động mạnh lên cột sống, như tai nạn giao thông, té ngã hoặc chấn thương khi chơi thể thao, có thể làm gãy lún đốt sống và dẫn đến tình trạng xẹp đốt sống lưng. Đặc biệt, khi lực tác động mạnh vào vùng lưng, các đốt sống dễ bị tổn thương, gây đau đớn và giảm khả năng vận động.
Chấn thương cột sống có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ cao hơn ở người lớn tuổi do mật độ xương suy giảm. Nếu không được xử lý đúng cách, tổn thương này có thể dẫn đến biến dạng cột sống và ảnh hưởng đến chức năng vận động lâu dài.
Loãng xương
Loãng xương là nguyên nhân hàng đầu gây xẹp đốt sống lưng, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh và người cao tuổi. Khi xương bị mất mật độ và trở nên giòn hơn, các đốt sống có thể bị sụp xuống ngay cả khi không có chấn thương rõ ràng.
Quá trình loãng xương diễn ra âm thầm và thường không có triệu chứng rõ rệt cho đến khi xảy ra tình trạng xẹp đốt sống. Người bệnh có thể bị đau lưng kéo dài, giảm chiều cao hoặc gù lưng theo thời gian. Việc bổ sung canxi, vitamin D và duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp phòng ngừa tình trạng này.
Bệnh lý cột sống
Một số bệnh lý về cột sống cũng có thể dẫn đến xẹp đốt sống lưng, bao gồm:
- Thoái hóa cột sống:
Quá trình lão hóa làm giảm độ bền của xương, khiến đốt sống dễ bị tổn thương.
- Ung thư di căn vào cột sống:
Các khối u ác tính có thể phá hủy cấu trúc xương, làm đốt sống yếu đi và dễ bị xẹp.
- Viêm cột sống:
Các bệnh viêm mãn tính như viêm cột sống dính khớp có thể làm giảm độ chắc khỏe của đốt sống, dẫn đến nguy cơ xẹp đốt sống cao hơn.
Những bệnh lý này không chỉ gây đau lưng mà còn ảnh hưởng đến chức năng vận động, thậm chí gây biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời.
Triệu chứng của xẹp đốt sống lưng
Xẹp đốt sống lưng có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, từ đau nhẹ đến đau nghiêm trọng và ảnh hưởng đến tư thế. Một số dấu hiệu điển hình bao gồm:
- Đau lưng:
Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột hoặc âm ỉ kéo dài, đặc biệt khi đứng lâu hoặc mang vác nặng.
- Giảm chiều cao:
Người bệnh có thể nhận thấy mình bị lùn đi do đốt sống bị xẹp.
- Gù lưng:
Xẹp đốt sống có thể khiến cột sống bị cong, gây tư thế gù, ảnh hưởng đến dáng đi và ngoại hình.
- Hạn chế vận động:
Cảm giác cứng lưng, khó cúi người hoặc vặn mình có thể xuất hiện khi tình trạng xẹp đốt sống trở nên nghiêm trọng.
- Đau lan xuống chân:
Nếu xẹp đốt sống gây chèn ép dây thần kinh, người bệnh có thể bị đau lan xuống chân, tê bì hoặc yếu cơ.
Những triệu chứng này có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, do đó, khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Xẹp đốt sống lưng có nguy hiểm không?
Xẹp đốt sống lưng không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị kịp thời. Mức độ nguy hiểm của tình trạng này phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và thời gian tiến triển bệnh.
- Gây đau lưng mãn tính:
Cơn đau có thể kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng di chuyển, sinh hoạt và làm việc. Trong một số trường hợp, đau có thể lan xuống chân do chèn ép dây thần kinh.
- Mất chiều cao và gù lưng:
Khi nhiều đốt sống bị xẹp, người bệnh có thể bị lùn đi đáng kể, đồng thời cột sống bị cong khiến tư thế đi đứng thay đổi, gây mất thẩm mỹ.
- Hạn chế khả năng vận động:
Xẹp đốt sống làm giảm sự linh hoạt của cột sống, khiến người bệnh khó cúi gập, xoay người hoặc mang vác đồ nặng. Điều này ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt ở người cao tuổi.
- Chèn ép tủy sống và dây thần kinh:
Trong một số trường hợp nghiêm trọng, xẹp đốt sống có thể gây hẹp ống sống, chèn ép tủy sống hoặc rễ thần kinh, dẫn đến đau lan xuống chân, tê bì hoặc yếu cơ. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ mất khả năng vận động.
Mặc dù xẹp đốt sống lưng có thể nguy hiểm, nhưng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh vẫn có cơ hội phục hồi tốt và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Phương pháp điều trị xẹp đốt sống lưng
Điều trị bảo tồn
Điều trị bảo tồn thường được áp dụng cho các trường hợp xẹp đốt sống nhẹ hoặc trung bình, chưa gây chèn ép thần kinh nghiêm trọng. Các phương pháp bao gồm:
- Nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động:
Người bệnh nên hạn chế các hoạt động mạnh, đặc biệt là mang vác nặng hoặc cúi gập quá mức. Tuy nhiên, cũng không nên nằm bất động quá lâu vì có thể làm yếu cơ và giảm khả năng phục hồi.
- Dùng thuốc:
Bác sĩ có thể kê đơn thuốc giảm đau như paracetamol, ibuprofen hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) để giảm đau và viêm. Nếu xẹp đốt sống do loãng xương, người bệnh có thể được bổ sung canxi, vitamin D hoặc thuốc chống loãng xương để giúp xương chắc khỏe hơn.
- Vật lý trị liệu:
Các bài tập tăng cường cơ lưng, cải thiện tư thế và duy trì sự linh hoạt của cột sống có thể giúp giảm đau và ngăn ngừa tình trạng xẹp đốt sống tiến triển. Một số phương pháp như kéo giãn cột sống, xoa bóp hoặc châm cứu cũng có thể hỗ trợ giảm đau.
- Sử dụng áo nẹp lưng:
Đối với một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyến nghị sử dụng áo nẹp lưng để hỗ trợ cột sống, giảm áp lực lên đốt sống bị xẹp và hạn chế tình trạng biến dạng.
Điều trị bảo tồn thường có hiệu quả tốt nếu được áp dụng sớm và kết hợp đúng phương pháp. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài hoặc xẹp đốt sống tiến triển nghiêm trọng, người bệnh có thể cần đến các biện pháp can thiệp y tế.
Can thiệp y tế
Khi điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả hoặc xẹp đốt sống gây chèn ép thần kinh nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp can thiệp y tế như:
Tiêm xi măng sinh học (Vertebroplasty hoặc Kyphoplasty)
Đây là phương pháp ít xâm lấn giúp giảm đau và phục hồi hình dạng đốt sống. Bác sĩ sẽ tiêm một loại xi măng sinh học vào đốt sống bị xẹp để làm cứng xương, giúp ổn định cột sống và giảm đau nhanh chóng. Phương pháp này phù hợp với những trường hợp xẹp đốt sống do loãng xương.
Phẫu thuật
Đối với những trường hợp xẹp đốt sống nặng gây biến dạng cột sống hoặc chèn ép tủy sống, phẫu thuật có thể được xem xét. Các phương pháp phẫu thuật phổ biến bao gồm:
- Cố định cột sống bằng vít hoặc nẹp: Giúp duy trì sự ổn định của cột sống.
- Ghép xương: Được thực hiện để tái tạo đốt sống bị tổn thương.
- Loại bỏ phần đốt sống bị chèn ép: Giảm áp lực lên tủy sống hoặc rễ thần kinh.
Phẫu thuật thường là lựa chọn cuối cùng khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả. Mặc dù có thể giúp giảm đau và cải thiện chức năng cột sống, nhưng phẫu thuật cũng tiềm ẩn rủi ro như nhiễm trùng, chảy máu hoặc tổn thương dây thần kinh.
Với đội ngũ chuyên gia có chuyên môn cao, cùng việc áp dụng nhiều kỹ thuật tiên tiến trong điều trị, Viện Nghiên cứu Giảm đau Việt Nam đã thành công trong việc nghiên cứu và đưa ra hướng điều trị cho hàng triệu ca bệnh lý cột sống – cơ xương khớp.
Để được tư vấn các bệnh lý cột sống và cơ xương khớp tại Viện Nghiên cứu Giảm đau Việt Nam, quý khách vui lòng liên hệ theo số hotline: 0913.095.115 hoặc liên hệ trực tiếp TẠI ĐÂY.
Tư vấn chuyên môn bài viết
PGS. TS KIỀU ĐÌNH HÙNG